Vandaag lees je een liefdevolle uitleg over pijn en misschien geeft jou dit nieuwe hoop bij long covid, Pijn is een signaal van je lichaam. Net zoals een brandalarm, bedoeld om je te beschermen. Meestal gaat dit alarm aan als je lichaam aandacht nodig heeft, zoals bij een blessure of wond en wordt het weer rustiger wanneer herstel optreedt.
Maar soms kan dit alarm gevoeliger worden. Tijdens of na ziekte, een virus zoals covid of een periode van grote belasting kunnen je zenuwstelsel en brein voortdurend alert blijven. Het alarm blijft dan als het ware aan staan. Ook als het niet meer nodig is of er geen duidelijke verklaring zichtbaar is. Daardoor kunnen signalen in je lichaam intenser worden of langer aanwezig blijven.
Jouw pijn en klachten zijn echt. Je voelt ze iedere dag en ze hebben grote impact op je leven. Iets wat mij veel hoop gaf om te ontdekken, was dat intense klachten ervaren niet automatisch betekent dat je lichaam onherstelbaar beschadigd hoeft te zijn of dat herstel niet meer mogelijk is.
Ons brein leert in het leven patronen aan. Dit begint al vanaf je geboorte. Hoe je geboorte is verlopen kan daarom veelzeggend zijn. Patronen hebben invloed op de manier waarop je in het leven staat en de keuzes die je maakt. Je hebt bijvoorbeeld geleerd om sterk te zijn, door te gaan of je aan te passen. Misschien ben je voor anderen het zonnetje in huis, sta je altijd voor iedereen klaar. Voel je je verantwoordelijk voor de mensen om je heen en denk je eerst aan de ander voordat je aan jezelf denkt. Spanning of conflict kan ongemakkelijk voelen en grenzen aangeven erg lastig zijn.
Deze patronen hebben je op de momenten dat het nodig was vaak geholpen. Maar ze kunnen later in je leven soms minder ondersteunend worden. Je eigen gevoelens en behoeften kunnen hierdoor namelijk langzaam steeds meer naar de achtergrond verdwijnen. Zonder dat je het merkt, kan dit zorgen voor innerlijke spanning of strijd. Daardoor komt het alarm steeds minder makkelijk tot rust.
Oefening: stilstaan bij jouw patronen. Neem een rustig moment voor jezelf voor de volgende vragen:
– Welke patronen herken ik bij mezelf het meest? Sterk zijn, doorgaan, aanpassen, geen hulp vragen, verantwoordelijk voelen voor de mensen om je heen, enz….
– Wat heeft dit patroon mij vroeger gebracht of hoe heeft het mij beschermd?
– Maar wat heb ik op dit moment eigenlijk nodig?
Leg vervolgens één hand op je hart en spreek zachtjes uit: ik mag vriendelijk zijn voor mezelf en hoef niet altijd sterk te zijn. Mijn behoeften doen ertoe, ik mag zijn wie ik diep van binnen ben.
Neem daarna een paar rustige ademhalingen, terwijl je de ruimte waar je bent rustig rondkijkt en voel wat deze woorden met je doen.
Als je lichaam, brein en zenuwstelsel voortdurend alert blijven, kan er een uitputtende cirkel ontstaan. Hierin kunnen lichamelijke klachten, spanning en angst elkaar voortdurend blijven versterken.
Wist je dat angst zich soms ook kan laten zien als frustratie, machteloosheid, heel hard je best doen voor herstel of voortdurend bezig zijn met klachten?
Ook dit kan ervoor zorgen dat je systeem zich steeds scherper gaat afstemmen op signalen van onveiligheid. Het ontstaat niet omdat je iets verkeerd doet, of omdat je lichaam tegen je werkt. Het is al lange tijd hard aan het werk om jou te beschermen en blijft steeds zoeken naar veiligheid.
Door al het zoeken en beschermen is het vast is komen te zitten in een vicieuze cirkel, een voortdurende stand van overleven. Daardoor is er minder ruimte voor rust en herstel in je lichaam. Het mooie is: je hoeft niets te forceren of nog harder je best te doen om je systeem hiermee te helpen. Je mag juist voorzichtig weer leren ontspannen. Door stap voor stap meer vertrouwen, rust en veiligheid toe te voegen, kunnen je zenuwstelsel en brein langzaam ontdekken dat ze niet meer voortdurend in alarmstand hoeven te blijven.
Dit kan je dagelijks op veel momenten ervaren, vooral door je zintuigen in te zetten. Door bijvoorbeeld dingen te benoemen die je om je heen ziet in een ruimte waar jij je thuis en fijn voelt. De gewone dingen die je opmerkt als je langzaam om je heen kijkt. Op deze manier geef je jouw lichaam regelmatig eenvoudige signalen: in het hier en nu is het veilig. Zoek regelmatig deze momenten van veiligheid en rust bewust op.
Oefening: het Brandalarm. Stel je voor dat een klacht die je voelt een brandalarm is, geen woedende brand zelf. Vraag jezelf zorgzaam en ontspannen: ‘Wat zou dit alarm willen dat ik weet of doe?’ Je hoeft niet bewust op zoek naar antwoorden, alleen de vraag stellen is al een vriendelijke en geruststellende stap richting je lichaam en brein. Een signaal van veiligheid i.p.v. bijvoorbeeld machteloosheid of frustratie, wat als gevaar wordt gezien. Herhaal vervolgens de zinnen uit het vorige hoofdstuk nog eens een keer extra voor jezelf. Je hebt door deze oefening een nieuw en veilig signaal gegeven als reactie op een fysieke klacht, waarmee je de alarmstand even onderbroken hebt.
Er is nog iets wat de alarmstand actief kan houden; je verantwoordelijk voelen voor het gedrag van de ander. Je kunt daar veel spanning door voelen, het kan je misschien hele dagen bezig houden en je gaat je ongemerkt steeds meer aanpassen. Soms verdwijnen langzaam maar zeker daarbij zelfs je eigen gevoel en behoeften naar de achtergrond. Maar weet dat je niet verantwoordelijk bent voor het gedrag of de keuzes van een ander. Mocht dit je bezig houden, dan kan het op zulke momenten helpen om jezelf af te vragen:
Welke verantwoordelijkheid ligt op dit moment werkelijk bij mij en welke ligt bij de ander?
Een kleine vraag met meestal een groot effect. Misschien merk je dat er dan weer wat meer rust en ruimte ontstaat, zowel in je gedachten als in je lichaam. Laat je schouders maar zakken en adem maar rustig uit.
Veel van wat we denken, voelen en doen gebeurt zonder dat we ons daar bewust van zijn. Ons onbewuste brein speelt daarin een belangrijke rol. Het probeert ons voortdurend te beschermen, ook wanneer dat niet altijd helpend voelt. In het volgende hoofdstuk neem ik je mee in hoe dat werkt.
